Stowarzyszenie „Edukator” w Łomży prowadzi szeroką i różnorodną działalność edukacyjną i pomocową dla wielu grup społecznych z terenu województwa podlaskiego i warmińsko – mazurskiego.

Szczególne miejsce w działalności statutowej zajmują inicjatywy edukacyjne na rzecz umacniania i rozwijania inicjatyw obywatelskich w środowiskach wiejskich, w których Stowarzyszenie prowadzi szkoły podstawowe, zlikwidowane przez samorządy lokalne ze względów ekonomicznych.
Realizacja projektu „Aktywność mieszkańców wsi drogą do społeczeństwa obywatelskiego” umożliwiła praktyczną realizację zasady pomocniczości, zapisanej
w Preambule do Konstytucji RP w takim zakresie, na jaki nigdy dotąd nie mogliśmy sobie pozwolić. W ramach projektu dotarliśmy z działaniami edukacyjnymi do ogromnej rzeszy mieszkańców wsi, którzy w polskim społeczeństwie nie zawsze traktowani byli
z należytą troską. Dotarliśmy do ludzi, którzy chyba najboleśniej odczuli skutki transformacji ustrojowej, którzy w procesie budowania społeczeństwa obywatelskiego
i rozwijania obywatelskiej świadomości mają jeszcze wiele do zrobienia.

Pomysłodawcą i autorem projektu była Barbara Kuczałek - wiceprezes Zarządu SOSPPiN „Edukator” w Łomży.
Był on realizowany od 15 marca 2003 do 31 marca 2004 w (z wyłączeniem lipca
i sierpnia 2004). Zgodnie z harmonogramem zrealizowano 873 godziny wykładów
w trzech modułach tematycznych w 14 środowiskach wiejskich.

1. Lokalne stowarzyszenie szansą na uaktywnienie mieszkańców wsi
   i przeciwdziałaniu wykluczeniu społecznemu
2. Przepisy prawne przydatne w prowadzeniu indywidualnych gospodarstw rolnych w Unii Europejskiej
3. Lokalne stowarzyszenie szansą na aktywność ludzi młodych.

W szkoleniach wg list obecności – uczestniczyło ogółem 992 osoby.
Założenia programowe projektu zostały zrealizowane w całości. Uczestnicy szkoleń bardzo aktywnie uczestniczyli w zajęciach, zadając wiele pytań i sygnalizując dodatkowe problemy, szczególnie z tematyki unijnej. Większość spotkań – szczególnie tych, które odbywały się w miesiącach zimowych, kiedy mieszkańcy wsi mieli więcej czasu – przeciągała się do późnych godzin nocnych. Szkolenia odbywały się w miłej, przyjaznej atmosferze, dawały możliwość zacieśniania więzi między szkołą
i środowiskiem lokalnym, między pokoleniem ludzi młodych i starszych. Zdarzało się, że uczestnikami szkoleń byli przedstawiciele trzech pokoleń: dzieci, rodzice i dziadkowie.

Podczas wyjazdów w teren realizatorzy projektu zawsze spotykali się z wielką życzliwością i zaangażowaniem mieszkańców wsi. Dostrzegaliśmy dużą aktywność oraz zainteresowanie realizowaną tematyką, podejmowanymi zadaniami, sprawami szkoły. Efekty zrealizowanego projektu trudno przecenić. Te najważniejsze to:

·         Wzrost aktywności społecznej mieszkańców wsi;

·         Wzrost świadomości obywatelskiej;

·         Poszerzenie wiedzy w wybranych dziedzinach;

·         Opracowanie materiałów do wykorzystania przez zainteresowanych mieszkańców wsi (broszury);

·         Powołanie Ośrodka Promocji Wiejskich Inicjatyw Obywatelskich woj. podlaskiego (OPWIO – Podlasie);

·         Nawiązanie ścisłej współpracy z Agencją Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa;

·         Rozpropagowanie za pośrednictwem lokalnych mediów idei kształcenia obywatelskiego i przeciwdziałania wykluczeniu społecznemu;

·         Uaktywnienie bezrobotnych mieszkańców wsi popegeerowskiej;

·         Określenie kierunków i możliwości dalszego rozwoju działań na rzecz środowisk wiejskich w oparciu o przeprowadzone badania ankietowe;

·         Uświadomienie mieszkańcom małych środowisk faktu, że ich problemy dnia codziennego interesują zarówno polskie organizacje pozarządowe, jak i placówki dyplomatyczne państw zaprzyjaźnionych, o czym świadczy fakt finansowego wsparcia programu przez Ambasadę USA oraz dwukrotny, osobisty udział
w naszych konferencjach Pana Patricka Lahey – Zastępcy Attache ds. Kultury Ambasady USA w Warszawie;

·         Zgromadzenie w wyniku badań ankietowych cennych materiałów socjologicznych.

Przyznany grant umożliwił nam również przeprowadzenie badań służących ocenie efektywności zrealizowanych działań oraz spowodował zainteresowanie działalnością Stowarzyszenia w środowiskach naukowych, co zaowocuje podjęciem naukowych programów badawczych.

W wyniku realizacji projektu nasze ogniwa terenowe stały się animatorami wielostronnej aktywności środowisk lokalnych, a nasze szkoły wiejskie prawdziwymi centrami kultury, edukacji i różnorodnych działań na rzecz mieszkańców wsi. Natomiast bardzo szeroki i aktywny udział nauczycieli i dyrektorów szkół wiejskich w realizacji projektu sprawił, że wolontariat jest w tej chwili bardzo popularną formą aktywności
w naszych środowiskach wiejskich.

O sukcesie realizowanego projektu najlepiej chyba świadczy fakt, że do końca lutego 2004 do Stowarzyszenia wpłynęło piętnaście wniosków z nowych lokalnych środowisk Podlasia z prośbą o przejęcie i prowadzenie szkół wiejskich oraz współpracę
z mieszkańcami w zakresie szeroko pojętej edukacji obywatelskiej.

Realizacja projektu przyniosła również szereg cennych doświadczeń. W przyszłości zamierzamy zrealizować projekt „Niepełnosprawny OBYWATEL pełnoprawny”
w ramach projektu pt. „Program wyrównywania różnic między regionami”. Chcemy kompleksowo zająć się zorganizowaniem kształcenia integracyjnego od przedszkola
po szkołę średnią, szczególnie w środowiskach wiejskich. Nasze wielkie marzenie
to uruchomienie punktu konsultacyjnego dla osób niepełnosprawnych, pragnących zdobyć średnie wykształcenie w systemie eksternistycznym - drogą elektroniczną.

Program Małych Grantów Ambasady USA jest naszym zdaniem bardzo skuteczną formą pomocy w procesie umacniania społeczeństwa obywatelskiego i demokracji w Polsce.